Grupę teatralną „Ostatni Rząd” powołałem jesienią 2003 r. w Nyskim Domu Kultury. Z liczby ok. 40 osób ostatecznie 12 osób stanowiło grono założycielskie teatru i wraz ze mną doprowadziło do pierwszego spektaklu 25 marca 2004 r. Była nim „Dulska, Dulska...”.
Próby przed najnowszym spektaklem
„Dulska, Dulska...” skonstruowana jako 98 urodziny Dulskiej, podczas których jubilatka – bohaterka obejrzała wspomnieniowo III akt „Moralności pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej, a następnie rozmaite występy naszej najaktualniejszej współczesności wg. mojego tekstu.
Przygotowania do scenicznych Zaduszek
„Dulska” była pytaniem o Polskę, o jej kondycję, godność, pierwszą chwilę wolności. Ostatecznie zagraliśmy ją 4 razy (25 III, 9 VI, 28 X – podczas Proscenium w NDK i 20 V 2004 r. w Domu Kultury w Głuchołazach). Wystąpili: Karolina Breiter, Samanta Marciniak, Marcelina Leszczyńska, Karolina Marek, Matylda Bokuniewicz, Ewelina Mika, Marcin Cinkowski, Dawid Dziaduś, Robert Wala, Roman Wala oraz Małgorzata Bednarczuk i Marek Kobylarski jako „mistrzowie ceremonii”. Dulską młodą zagrała Karolina Marek a sędziwą Marcin Cinkowski.
Aktorzy słuchają wskazówek i... próbują grać po swojemu
Druga premierą było „Życie Kobiety” wg. mojego tekstu i w mojej reżyserii. „Życie Kobiety” wymyśliły 4 młode dziewczyny któregoś nudnego wieczora, razem mieszkające na stancji. Przedstawiły je w 22 scenkach – obrazkach, po czym poszły spać. W spektaklu, oprócz 4 dziewcząt wystąpili 4 mali chłopcy z podstawówek jako synowie i kwartet saksofonowy, który do „Życia Kobiet” przygrywał. „Życie” zagraliśmy trzy razy: 3 V, 17 VI i w październiku 2005 podczas Proscenium w NDK. W „Życiu Kobiety” wystąpili: Karolina Breiter, Matylda Bokuniewicz, Samanta Marciniak, Marcelina Leszczyńska oraz Krzysztof Chwalenia, Amadeusz Gryc, Wojciech Nahaczewski i Marcin Szwedo, a także kwartet saksofonowy: Henryk Wezner, Robert Kuś, Piotr Szwec i Paweł Pawlicki. Tego samego roku, czyli 2005 „Ostatni rząd” pokazał jeszcze „Drugi pokój” Zbigniewa Herberta. Małą, przejmującą sztukę radiową. Wykonali ją: Karolina Marek i Marian Kowalski, reżyseria - Franciszek Neckar. Pokazaliśmy ją bodaj dwa razy: 2 VI 2005 i podczas Proscenium.
...No i co wy na to!?
Naszą trzecią pracą, opartą o mój tekst i reżyserię był „Casting”. Zagraliśmy bodaj trzy razy (31 III, 3 VI i podczas Proscenium 2006 – oczywiście w NDK). „Casting” stawiał podstawowe pytania o miłość, o Boga, o duszę, o sens życia w naszej pędzącej epoce. Naturalnie wraz z nią – nam obecnie żyjącym. Nie stronił także od pytań stawianych przez młode pokolenie pokoleniu rodziców. „Casting” zagrały właściwie dwa zespoły: stary odchodzący i młody przychodzący zespół „Ostatniego rzędu”. Wystąpili: Anna Wieciech, Marcelina Leszczyńska, Matylda Bokuniewicz, Aleksandra Machniak, Roman Wala, Robert Wala, Adam Groń oraz: Agnieszka Podolan, Katarzyna Lazurek, Natalia Kopeć, Marcelina Leszczyńska, Matylda Bokuniewicz, Paweł Pomietło, Kamil Dysiewicz, Adam Groń.
Piąta premiera „Ostatniego rzędu” to „Intermedia” zagrane 5 razy (13 IV, 9 V, 8 VI oraz Proscenium w październiku 2007 i 16 III gościnnie w Głogówku na zaproszenie Waldemara Lankaufa z okazji jubileuszu 10-ciolecia jego pracy). Na „Intermedia” złożyły się: jednoaktówka Muzy Pawłowej „Idiota”, jedna „Zielona gęś” K.I.Gałszyńskiego - „Upadek cioci Lizy” oraz „rzecz” na podstawie Fioletowej Krowy czyli Antologii angielksiej i amerykańskiej poezji niepoważnej przygotowanej przez Stanisława Barańczaka. Wystąpili: Adam Groń, Kamil Dysiewicz, Paweł Pomietło, Miłosz Szychowski, Agnieszka Podolan, Katarzyna Lazurek, Marcelina Leszczńska, Katarzyna Bokuniewicz. Reżyseria – F.N.
Kiedy wydawało się, że satyra, żart, groteska, a w każdym razie rzeczywistość w fotografii śmiechu będzie kierunkiem „Ostatniego rzędu” potwierdzonym przez „Intermedia” - spektakl religijny. Bodaj „największym” przedsięwzięciem teatralnym roku 2007 był pewnie spektakl uliczny, religijny „Ku obudzeniu pozytywnej przyszłości” bądź „Spotkajmy się na Solnym” - jego tytuł drugi. Spektakl był wytężoną i skoncentrowaną promocją, nobilitacją naczelnej wartości starej kultury greckiej, a równocześnie wielkich wartości chrześcijaństwa z dobrem, czyli nieobojętnością moralną na czele. Był teatralnym hołdem złożonym niezwykłej kobiecie, XIX-wiecznej nysance – zakonnicy Marii Luizie Merkert. Ta odważna i niezachwiana uczennica Chrystusa założyła zgromadzenie i razem z siostrami niezmordowanie podnosiła upadłych w biedzie i chorobie – mieszkańców Nysy, Śląska, a potem Polski i Europy – bez względu na ich pochodzenie społeczne, narodowość i wyznanie. W decydującym momencie spektaklu Maria Merkert wędruje do teatralnego nieba pośród innych świętych, tj. na balkon Kościoła pw. Wniebowzięcia Matki Boskiej na Placu Solnym. W lutym zaświtał mi zamysł i pomysł, potem powstawał tekst – scenopis, trwał uparty werbunek aktorów w wakacje i we wrześniu. Koniec sierpnia – wrzesień: próby, próby, ostateczna reżyseria i... spektakl! Ale nie doszłoby do niego, gdyby nie wielka, nieustanna pomoc w zakresie i werbunku uczestników i stała, dyskretna pomoc podczas wszystkich prób, a wręcz twórcza pomoc w zakresie strojów, elementów scenografii, jaką okazały mi Siostry Elżbietanki z Nysy. Tym ważniejsza, im bardziej spotykałem również niechęć i opór po drodze. Spektakl – happening religijny „Ku obudzeniu...” zagrany został na Placu Solnym i przyległych do niego ul. Grodzkiej i Sobieskiego w ramach uroczystości Beatyfikacyjnych Czcigodnej Służebnicy Bożej – Nysanki – Marii Luizy Merkert – 28 września 2007 i powtórzony dwa dni później, 29 września. W role świętych patronów nyskich kościołów; w role rzeczywiste Sióstr Elżbietanek, w tym Marii Merkert, w role dawnych i mniej dawnych wybitnych nysan, w role heroldów itd. wcieliło się 5 sióstr ze Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety (siostry Rut, Hiacynta, Adrianna, Jana i Paula), 2 kandydatki na siostry tego Zgromadzenia: Agnieszka i Patrycja, 10 osób dorosłych starszych wywodzących się z różnych parafii Nysy, 10 adeptów – kandydatów do zakonów Werbistów, 20 osób młodzieży uczącej się w szkołach średnich Nysy. Pośród wymienionych osób w spektaklu wzięło udział grono 4 aktorów „Ostatniego rzędu”. Katarzyna Lazurek – w roli kobiety wszetecznej, anioła, adepta św. Franciszka, członka chóru i animatora z „Ulicy Nawróconych Grzeszników”. W roli św. Franciszka wystąpił Kamil Dysiewicz. W roli św. Jakuba – Paweł Pomietło. W roli herolda wystąpił Marian Kowalski. Ponadto w spektaklu wzięła udział 20-osobowa Orkiestra Smyczkowa Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. Witolda Lutosławskiego w Nysie, pod batutą pana Gajownika, oraz 4 osoby należące do Towarzystwa Przyjaciół Fortyfikacji w Nysie. Łącznie w spektaklu ulicznym „Spotkajmy się na Solnym” wystąpiło ponad 70 osób. Jeżeli się nie mylę do tej pory wystąpiło, czy też członkami teatru było ponad 30 osób. „Ostatniego rzędu” bilans dotychczasowy to 6 premier i ok. 20 spektakli. Obecnie pracujemy nad dwoma jednoaktówkami: „Jutro będzie obiad” i „Lokatorzy”, a ponadto przygotowujemy dwuczęściowy spektakl na Jubileusz V-lecia. Ale to już będzie czerwcowa niespodzianka.
Na koniec chcę powiedzieć: członkami „Ostatniego rzędu” zostają (jak dotąd) młode osoby, wyjątkowe i ponadprzeciętne. Dwa: wszystkim im bardzo dziękuję za wszystkie próby i wszystkie przedstawienia. Trzy: razem osiągnęliśmy naprawdę niemało, zważywszy na klimat i postawę niektórych (czynników, osób i instytucji), które przez te 5 lat spotykaliśmy... Z wyjątkiem publiczności, która do nas przychodziła. Dopracowaliśmy się na pewno ok. 20 zaprzysięgłych przyjaciół teatru, chyba, żeby dodać rodziny aktorów i osobistych przyjaciół. Wtedy będzie ich znacznie więcej... Cztery: zapraszamy następną generację aktorów do teatru „Ostatni rząd” - póki ten jeszcze istnieje.
Oddany Wam lider – założyciel, reżyser i najczęstszy autor tekstów, instruktor Nyskiego Domu Kultury
Neckar Franciszek
P.S. Słuchajcie, słuchajcie! Jestem przekonany, że doczekaliśmy lepszych, pomyślnych wiatrów dla teatru „Ostatni rząd”!!!
